Nieuwsbrief: Wat is er toch aan de hand met de WSG?

Datum: 25-09-2011

Door: Uw Drie Kernen

In de media heeft vanaf het begin van dit jaar veel berichtgeving gestaan over de WSG. U heeft daar ongetwijfeld iets van mee gekregen. Maar wat is er nu precies aan de hand? In deze nieuwsbrief informeren wij - als raadsfractie van Uw Drie Kernen – u over deze kwestie.

Het verhaal begint eigenlijk al in november 2010. Het college stelde aan de raad voor om in te stemmen met een borgstelling van € 6,5 miljoen aan WSG voor de ontwikkeling van het Koninginnenbastion in Geertruidenberg, het laatste bastion dat nog verwezenlijkt moet worden. In totaal ging het om een borgstelling van € 13 miljoen, omdat ook de provincie Noord-Brabant voor de helft borg diende te staan. De borgstelling is een vorm van stimulering van de bouw door de overheid. 

Het voorstel riep bij de fractie van Uw Drie Kernen de nodige vragen op. In de risicoparagraaf was bijvoorbeeld opgenomen dat de gemeente, als zekerheidsstelling, het eerste recht van hypotheek op de gronden zou verkrijgen. Zoals bekend heeft Uw Drie Kernen grote bedenkingen bij het zonder enig realiteitsbesef toevoegen van grote hoeveelheden woningen in onze gemeente. Het is niet zo dat we zonder meer tegen het toevoegen van woningen zijn, maar dat zouden we wel duidelijk gemotiveerd willen zien; er moet een toekomstvisie zijn en de bestaande woningmarkt mag niet radicaal verstoord worden. Voor het Koninginnenbastion waren echter alle toestemmingen en vergunningen al verleend. De gemeente had de realisatie ervan dan ook al lang niet meer in eigen hand. Voorlopig moesten we dit dan ook als een gepasseerd station beschouwen.  

In de behandeling van het voorstel hebben we echter wel nadrukkelijk aandacht besteed aan het scenario waarin het allemaal niet loopt zoals we wenselijk achten. Welke risico’s loopt onze gemeente nu echt? Het bleek dat de risicoparagraaf helemaal niet grondig in elkaar zat. Het werd namelijk al snel bekend dat het eerste recht van hypotheek rustte bij de Rabobank vanwege een ander project van de WSG. De WSG had daar dan ook geen zeggenschap meer over. Het college heeft echter toegezegd dat uiterlijk 31 december 2010 het recht op hypotheek zou zijn overgedragen aan de gemeente. Hierdoor heeft de fractie van Uw Drie Kernen uiteindelijk ingestemd met de borgstelling, maar alleen onder de opschortende voorwaarde dat deze zekerheidsstelling ook daadwerkelijk geregeld zou zijn op uiterlijk 31 december 2010. Begin 2011 bleek dat niet aan onze voorwaarde was voldaan. Van een positief besluit van de raad kon dan ook geen sprake meer zijn. Uiteindelijk is dit door het college ook medegedeeld. De WSG heeft vervolgens schriftelijk aangegeven geen aanspraak meer te maken op de borgstelling. Achteraf blijkt dat de WSG toen al flink in de problemen zat. 

De besluitvorming en het onderzoek van meerdere partijen, ook het college, naar de financiële situatie van WSG, heeft gezorgd voor de nodige aandacht. Al snel ontving het college signalen dat de financiële situatie van WSG allerminst rooskleurig was. Op 3 maart 2011 had het college een gesprek met het Centraal Fonds voor de Volkshuisvesting (CFV), de toezichthouder op de woningstichtingen in Nederland. Ditzelfde CFV zorgt jaarlijks voor adviezen over de toestand van woningstichtingen en had de minister van binnenlandse zaken geadviseerd de WSG de A2 status toe te kennen. Deze status houdt in dat de eerste 3 jaren de financiële situatie als positief beoordeeld werd, maar dat in de volgende 2 jaren de voorgenomen activiteiten en projecten de financiële situatie in gevaar zouden kunnen brengen.

Het CFV bevestigde het college dat de geruchten over de wankele positie van WSG op waarheid waren gebaseerd. Het college werd vervolgens betrokken bij een proces waarin verschillende instanties gezamenlijk betrokken zijn om de WSG weer financieel gezond te maken of althans te redden wat er te redden valt.  

Directeur-bestuurder Peter Span werd met ingang van 30 maart 2011 op non-actief gesteld en vervangen door een interim-bestuurder, de heer Peter Ruigrok. Verschillende leden van de Raad van Toezicht traden af. Uiteindelijk komt de WSG komt op 4 juli 2011 met de jaarrekening 2010. Uit deze jaarrekening  bleek dat over 2010 een verlies werd geleden van € 63 miljoen, een astronomisch bedrag. Hierin is ongeveer € 53 miljoen opgenomen als afwaardering van aangekochte gronden en overige projecten (zoals de Biesbosch Marina in Drimmelen). De WSG bezit ongeveer 215 ha aan grond, verspreid over Nederland. Deze buitenproportionele grondpositie is de belangrijkste oorzaak van de huidige financiële situatie van WSG. Daar komt nog bij dat de hoeveelheid grond in eigendom is verdubbeld na het uitbreken van de financiële crisis in 2008. In feite is dat slechts te kwalificeren als wanbeleid. De interim-bestuurder heeft dan ook een onderzoek ingesteld naar de wijze van besturen in het verleden. De resultaten van dit forensisch onderzoek zijn echter nog niet bekend. 

De gemeente heeft grote belangen bij een gezonde financiële situatie van de WSG. Niet alleen is de WSG verantwoordelijk voor een goede volkshuisvesting maar ook betrokken bij diverse plannen, waarin ook de gemeente participeert. In het verleden heeft dit partnerschap geleid tot veel goede projecten. Sinds Dongeburgh kan echter wel gesteld worden of het zo verstandig was om zoveel samen te doen met WSG en hierdoor ook erg afhankelijk van hen te worden. Veel projecten worden voorlopig (nog) niet uitgevoerd, zoals het Koninginnenbastion, Peuzelaer, Heereland, Centrum Raamsdonksveer. Enerzijds betekent dit dat de gemeente in ieder geval niet wordt overspoeld met woningen waarvan maar moet worden afgewacht of er vraag naar is, maar anderzijds brengt dit uitstel, en wellicht afstel, grote financiële risico’s met zich mee. Op dit moment al is er in de Kadernota voor de begroting van 2012 al een voorziening opgenomen van € 2 miljoen. Wij hebben het vermoeden  dat dit bedrag nog wel eens groter zal worden. De gemeente heeft namelijk met allerlei inkomsten en opbrengsten gerekend, zoals bijdragen per woning die WSG zou voldoen, inkomsten aan leges van vergunningen, maar ook bijvoorbeeld een bijdrage door WSG aan het opknappen van de Keizersdijk (€ 700.000,-). Men heeft zich rijk gerekend. Het is maar zeer de vraag of de bedoelde inkomsten er ook echt gaan komen. 

Het zijn spannende en hectische tijden. Uw Drie Kernen zal er alles aan doen om de financiële gevolgen voor de burger zo beperkt mogelijk te houden. “Hoe” zal duidelijk worden bij de behandeling van de begroting van 2012. Dan weten we namelijk welke concrete gevolgen eraan te zitten te komen.

We zullen van het college eisen dat in de eerste plaats de belangen van de gemeente Geertruidenberg worden behartigd. Dat betekent dat er een echte herijking moet komen van alle projecten en plannen die nog niet zijn uitgevoerd. Wat moet nog wel en wat niet. We kunnen een dubbeltje maar 1 keer uitgeven, ook als gemeente. Dat kan betekenen dat we nog wel verschillende jaren op sommige plekken in de gemeenten tegen een minder fraaie omgeving aan zitten te kijken. 

Het herstelplan van de WSG zal uiterlijk 5 december 2011 gepresenteerd worden. Dan zal blijken welke projecten er verkocht, overgedragen of afgeblazen zijn. Tot die tijd zullen wij in de raad de ontwikkelingen kritisch volgen en houden u op de hoogte. 

Fractie Uw Drie Kernen

Jan van Brummelen
Jan Slenders
Bart van Strien